Geld maakt niet gelukkig is een veelgebruikt cliché. Dat kan wel zo zijn maar het helpt wel. Geld is vrijheid, onafhankelijkheid en eigen keuzes kunnen maken. "Vrouwen vinden geld oninteressant" wordt vaak gezegd. Die desinteresse leidt ertoe dat vrouwen op financieel gebied vaak minder voor zichzelf zorgen, een slechter pensioen opbouwen dan mannen en veelal financieel niet onderlegd zijn.
Werken aan financieel analfabetisme
De oudere dame vertelde in de trein aan haar vriendin dat ze na de plotselinge dood van haar man in het financiële diepe was gegooid. Of liever de financiële afgrond want ze wist van toeten noch blazen. Haar hele gehuwde leven had ze alle financiële zaken overgelaten aan haar echtgenoot. Het gevolg was dat ze nog geen overschrijving zelf kon doen en in het geheel geen zicht had op haar financiële situatie. Ze voelde zich hulpeloos en een complete financieel analfabeet. De andere treinreizigers hoorde haar relaas meewarig aan maar tien tegen een dat er ook vrouwen waren die zich in haar verhaal herkenden.
Ongelijkheid
Dit, waargebeurde, verhaal staat niet op zichzelf. En dat is ook niet zo verwonderlijk, zeker bij de 'oudere' generatie. Het is pas sinds dertig jaar dat een getrouwde vrouw over haar eigen vermogen mag beschikken en dat haar juridische positie op dat gebied gelijkwaardig is aan mannen. Getrouwde vrouwen mochten vroeger geen pensioen opbouwen. Tot ver in de jaren zeventig (!) was het in Nederland normaal dat een vrouw zodra ze trouwde uit het pensioenfonds werd gezet. 
De man zorgde immers voor haar. Pas in 1985 werd bij wet geregeld dat mannen en vrouwen voor het zelfde werk het zelfde salaris moesten krijgen. Toch verdienen vrouwen per uur bijna een kwart minder dan mannen. Dat heeft deels te maken met het opleidingsniveau. Hoewel de jongere generatie vrouwen vaak het zelfde opleidingsniveau heeft als jonge mannen, geldt dat niet voor de 'oudere' generatie. Zij drukken het gemiddelde vrouwenloon op dit punt omlaag (bron: Vrouw en geld). Daarbij komt dat veel oudere vrouwen minder werkervaring hebben omdat ze vaak zijn thuisgebleven toen de kinderen klein waren. Vrouwen werken ook nog eens in sectoren waar de lonen gemiddeld lager zijn, bijvoorbeeld in de zorg en in het onderwijs. Saillant detail: zodra er veel vrouwen in een mannensector gaan werken, gaat daar het loon omlaag. Treurig maar waar. Dat heeft te maken met de manier waarop er naar vrouwen en mannen wordt gekeken en dus ook naar hun beroep. Sterker nog, op dit moment neemt het aantal vrouwen in de rechterlijke macht toe, de zogeheten feminisering. Volgens Denise Hulst en Wilma van Hoeflaken, schrijvers van het boek: 'Vrouwen en geld' is 'de kans groot dat rechters over een jaar of tien verhoudingsgewijs lager beloond worden dan nu'.
Emotie
Volgens Denise Hulst en Wilma van Hoeflaken bepalen je emoties rondom geld wat je ermee doet en de betekenis die je geeft aan geld. Mannen en vrouwen denken verschillend over geld. En uiteraard doen er de nodige clichés de ronde. Zo wordt gezegd dat mannen geld identificeren met identiteit en macht. Vrouwen zien geld als een middel tot veiligheid en autonomie. Mannen vinden, volgens datzelfde cliché, al dan niet onbewust, dat hun mannelijkheid een directe link vertoont met hun inkomen. Vrouwen accepteren gemakkelijker (enigszins) afhankelijk te zijn van hun partner. Over het algemeen laten vrouwen de financiële touwtjes graag in handen van hun partner rusten. Het moet een lekker gevoel zijn als je partner je financiële veiligheid en zekerheid kan bieden. Hoewel uitzonderingen de regel bevestigen, wijzen cijfers helaas uit dat nog steeds te veel vrouwen zich wentelen in deze schijnveiligheid en zich niet bekommeren om financiële zaken.
De werkelijkheid
Regel je financiën
Om het financieel analfabetisme van vrouwen te verhelpen organiseert E-Quality overal in het land Vrouw & Geld Cafés. Op een ontspannen manier leren vrouwen in hun financiële huishouding te duiken. Zie ook: www.equality.nl Heb jij je financiële zaken goed op orde? Veel mensen vinden het lastig met hun partner te praten over geldzaken. Stel dat je relatie stuk loopt, of je partner overlijdt plotseling. Je denkt er liever niet aan, maar toch is het belangrijk hierop voorbereid te zijn. Ook voor singles is het belangrijk hun financiële zaken goed te geregeld te hebben. De FNV Vrouwenbond organiseert workshops voor vrouwen rondom diverse financiële thema's. Zie ook: www.vrouwenbond.nl
De harde werkelijkheid is dat, alle emancipatie ten spijt, het inkomen van de gemiddelde Nederlandse vrouw ook in de 21ste eeuw slechts 51% van dat van de Nederlandse man is, aldus gegevens van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Nog steeds wordt het grootste deel van de onbetaalde arbeid in een gezin, zoals koken, schoonmaken, voor de kinderen zorgen, wassen, boodschappen doen en dergelijke, door vrouwen gedaan. En die tijd moet toch ergens vandaan komen. Nergens in Europa wordt er zo veel in deeltijd gewerkt als in Nederland. Daar zit een risico aan vast. Vrouwen bouwen maar een derde op van het pensioen dat mannen opbouwen, voorspelde Arthie Schimmel (beleidsmedewerker bij E-Quality) de uitkomst van de Emancipatiemonitor 2009. De reden dat veel vrouwen (kunnen) kiezen voor een deeltijdbaan is omdat ze een verdienende partner hebben die in hun levensonderhoud kan voorzien. En dat vinden ze prima, geld is slechts een middel en geen doel. Maar, zo stelt de Russische schrijver Fjodor Dostojevski: geld is vooral 'gemunte vrijheid'. Met andere woorden, geld maakt je financieel onafhankelijk en biedt vrijheid en zekerheid voor jou en je gezin. Nu, maar zeker ook voor de toekomst. Want je hebt nooit de absolute zekerheid van een lang en gelukkig leven samen. Was dat maar waar. Manlief kan die aantrekkelijke nieuwe collega op het werk opeens veel leuker vinden en besluit zijn tweede jeugd met haar door te brengen. Of hij komt te overlijden. En aangezien de eerste geldboom nog moet groeien, zul je dan opeens in je eigen levensonderhoud moeten voorzien. En dan voldoet een deeltijdbaan vaak niet. Zeker niet als je in je huis wilt blijven wonen en kinderen te onderhouden hebt. Dan dreigt een armoedeval.
Pensioen
Uit Engels onderzoek blijkt dat 63% van de vrouwen kleding koopt die ze nooit dragen. Dat zijn vele duizenden euro's die je feitelijk verspilt in je leven. Vergelijk deze verspilling met het feit dat 50% van de Britse vrouwen geen enkele regeling heeft getroffen voor haar pensioen. In Nederland is het niet veel beter. Als je jong en verliefd bent, dan heb je meestal geen zin om na te denken over je pensioen. En dat is jammer want: 'Trouwen is één, maar 'houen' is voor velen niet weggelegd', aldus het motto van de ludieke Pensioenvalentijnsactie die FNV en de Pensioenkijker rondom Valentijnsdag 2008 organiseerden. Sprookjeshuwelijken komen nog altijd voornamelijk voor in sprookjes. De waarheid is dat een op de drie huwelijken in echtscheiding eindigt. Uit onderzoek van Pensioenkijker.nl blijkt dat maar liefst de helft van de mensen die zijn gescheiden, nooit heeft stil gestaan bij de ingrijpende gevolgen die dat had voor het pensioen. Ruim 35% van de vrouwen is tijdens de relatie financieel afhankelijk van de (fulltime werkende) partner. Na een scheiding gaan vrouwen er 30% op achteruit, mannen gaan er 6% op vooruit (bron: E-quality).
Bewustzijn
De bedoeling van de Valentijnsactie destijds, was om het pensioenbewustzijn bij vrouwen te vergroten. Want: ook als je een deeltijd baan hebt moet je goed nadenken over je eigen pensioen en dat van je partner. Wat gebeurt er bij scheiding of overlijden? En is er eigenlijk wel een partnerpensioen geregeld? Een (mannelijke) partner is een bijzonder onbetrouwbare verzekeringspolis tegen financiële rampen. Natuurlijk krijg je als ex-vrouw je deel van de pensioenrechten die tijdens het huwelijk zijn opgebouwd. Maar na een scheiding komt daar vaak alleen nog de oudedagsvoorziening bij en dat is aanzienlijk minder. Ook een nabestaandenpensioen valt vaak vies tegen, als je bedenkt dat zowel overheid als pensioenfondsen de laatste jaren naar hartenlust snijden in nabestaandenpensioenen. Als jij of je partner overlijdt en er een financieel tekort dreigt dan kun je het beste een ruime overlijdensrisicopolis afsluiten. Het is en blijft overigens een feit dat je pensioen altijd het veiligst is als je het zelf kunt opbouwen in plaats van via je man.Vaak word je financieel voor een gedeelte afhankelijk van je partner als je in deeltijd gaat werken. Dat betekent dat je je af moet vragen hoe je ervoor staat als je partner doodgaat. Verdien je na zijn of haar dood genoeg om van rond te komen of heb je de mogelijkheid om meer te gaan verdienen, bijvoorbeeld door meer uren te gaan werken. Kom je erachter dat dit niet het geval is, bereken dan of het partnerpensioen uit de pensioenregeling van je partner voor jou genoeg is. Zoniet, dan is het verstandig om een aanvullend partnerpensioen te regelen of zelf een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten. En andersom, wat krijgt je partner als jij komt te overlijden en je hebt in deeltijd gewerkt? Op www.pensioenkijker.nl vind je de zogeheten pensioenplanner. Met deze pensioenplanner kun je, met behulp van je Uniform Pensioen Overzicht, een totaalbeeld krijgen van je gezinsinkomen als je met pensioen gaat. Zowel bruto als netto.
Financiële volwassenheid
Elke vrouw zou haar eigen spaarrekening moeten hebben, los van de spaarrekening die je met je partner hebt. Waarom? Omdat financiële onafhankelijkheid een groot goed is. Je moet goed voor jezelf zorgen en dat moeten veel vrouwen nog echt leren. Zoals Denise Hulst en Wilma van Hoeflaken aangeven is het niet een sluitpost van je begroting, je verdient financiële zekerheid. Een bedrag waar je op kunt terugvallen, mocht de nood aan de man komen. En schroom vooral niet om dat voor jezelf op te eisen.Problemen met geld staan in de top 3 van onderwerpen waarover je ruzie kunt maken met je partner. Dat is op zich geen wonder, veel paren hebben een verschillend uitgavenpatroon. Geld heeft natuurlijk ook te maken met macht. Maar wanneer je een gelijkwaardige relatie wilt, dan is financiële onafhankelijkheid essentieel. Daarom is het ook belangrijk om financieel volwassen te worden. Bedenk: 'Als je tijdens een relatie niet weet hoe jullie er samen financieel voorstaan, dan blijk je er alleen altijd slechter voor te staan dan je dacht.' (citaat uit Vrouwen en geld).
